Groen dat verbindt: 40 jaar Markt Onder de Linden
Anja van der Lippe stond aan de wieg van de tuinclub en blikt terug op vier decennia groen, ontmoeting en groei van de Markt onder de Linden in de oude dorpskern van Noordwijk.
Een traditie onder de linden
Onder de linden van de oude dorpskern in Noordwijk is het al veertig jaar een vertrouwd beeld: open tuinhekjes, bloemen in volle bloei en bezoekers die dwalen langs tuinen, kunst en kramen op de Markt onder de Linden. Wat ooit begon als een kleinschalig initiatief van een paar bevlogen tuinliefhebbers, groeide uit tot een geliefde traditie in het dorp.
Voor Anja van der Lippe, één van de mensen van het eerste uur, begint het verhaal nog eerder. Haar liefde voor groen is diep geworteld in de familiegeschiedenis, dankzij een overgrootvader die hovenier was op landgoed Groot Offem. “Het zat er dus eigenlijk altijd al in,” vertelt ze.
Als ze terugdenkt aan de beginjaren van de markt, komt één gevoel steeds terug: verwondering. Dat iets wat zo klein begon, zo’n blijvende impact heeft gekregen, vindt ze nog altijd bijzonder.
Een spontaan idee - De oorsprong lag dicht bij huis.
Aan de Voorstraat en rond het Lindenplein deelden buurtbewoners hun liefde voor tuinieren. Op een goede dag besloten Annie Bink en Madeleine van Dijk Lely in het weekend een paar bloempotten buiten te zetten en stekjes te koop aan te bieden: een klein, maar inspirerend begin.
Langzaam ontstond hieruit het idee om in de zomer tuinhekjes open te zetten voor bezoekers. Een weekend lang waren mensen welkom om een kijkje te nemen in particuliere tuinen. “Het was heel klein,” herinnert Anja zich. “Maar iedereen vond het leuk. En dat groeide vanzelf verder.”
De eerste edities waren bescheiden, maar de reacties waren enthousiast. Bezoekers genoten, tuineigenaren deelden hun passie en er bloeide iets unieks op dat Anja nog altijd omschrijft als “het tuingevoel”.
Het tuingevoel samen delen en ontdekken
Dat tuingevoel ging verder dan alleen kijken, legt Anja uit. “Het ging om wat je met elkaar deelde.” Bezoekers raakten in gesprek, deden inspiratie op, ruilden stekjes en wisselden tips uit. Zo ontstonden steeds nieuwe ideeën over wat er mogelijk is op een paar vierkante meter of juist op een ruimer stuk grond.
Tegelijk leerden mensen al snel wat hier wél en niet werkt. Tuinieren in Noordwijk is nooit vanzelfsprekend geweest. Wind, zout en de grond stellen hun eigen eisen. “Soms waait alles hier stuk en moet je opnieuw beginnen,” zegt ze. Misschien geeft juist dat de Noordwijkse tuinen hun eigen karakter en aantrekkingskracht.
Die manier van kijken en delen stond niet op zichzelf: ook landelijk kregen open tuinen steeds meer aandacht.
Van initiatief naar organisatie - Met het groeiende succes ontstond de behoefte aan wat meer structuur.
In de voorkamer van Annie Bink werd daarom de Tuinclub Noordwijk opgericht, een groep liefhebbers, met een voorzitter en een duidelijke taakverdeling. “We deden het gewoon zelf,” vertelt Anja. “Iedereen had wel een rol.”
In de beginjaren waren er zo’n negen tuinen die hun hek openden. Dat zou later uitgroeien naar ongeveer twaalf, en dat aantal is sindsdien opmerkelijk stabiel gebleven. De organisatie bleef kleinschalig, maar werd wel zorgvuldiger.
Er werd vergaderd, gepland en afgestemd, vaak gewoon bij elkaar thuis. Het had iets vanzelfsprekends: organiseren en samen in de tuin verpozen liepen ongemerkt in elkaar over. Wat begon als spontaan idee, kreeg op deze manier geleidelijk aan een vaste vorm.
Van tuinen naar markt
Parallel aan de tuinclub ontstond ook de eerste echte plantjesmarkt, waarvoor het tweede weekend van juni als vast tijdstip werd uitgekozen. Onder leiding van marktmeester Marijke Ruijs kreeg de markt structuur en uitstraling. Kwaliteit en eigenheid stonden daarbij voorop. Er werd geselecteerd, gekeken naar originaliteit en naar wat echt bij de sfeer paste. “Het moest bijzonder zijn,” benadrukt Anja. “Niet zomaar iets.”
Vanaf het begin had de markt meer te bieden dan alleen planten. Kunst en brocante vonden hun plek tussen de kramen; kleine beeldjes, oude gieters, handgemaakte stukken alles met een link naar tuin en buitenleven. “Je ging niet alleen om te kijken,” zegt ze. “Je nam ook iets mee naar huis dat je nergens anders vond.”
Het gaf de markt een sfeer die tot op de dag van vandaag herkenbaar is: persoonlijk, authentiek en met oog voor detail.
Een markt van vrijwilligers - De Markt onder de Linden werd vanaf het begin gedragen door vrijwilligers, en dat is nog altijd zo.
Vanaf dag één heeft iedereen zijn eigen steentje bijgedragen, en die betrokkenheid is terug te zien in de kleine dingen: mooie programma boekjes ,koffiebonnen voor vrijwilligers, zorgvuldig getekende plattegronden, bewaarde toegangskaartjes. Stuk voor stuk tastbare voorbeelden van de liefde en aandacht waarmee de markt werd georganiseerd.
In de tuinen zelf werden bezoekers persoonlijk ontvangen. “Mijn man stond in de tuin en vertelde,” lacht Anja. “En ik stond op de markt. Zo deden we dat.”
Samen groeien
In het begin waren de tuinclub en de vereniging De Oude Dorpskern nog twee aparte werelden, maar die scheidslijn vervaagde snel. De samenwerking werd hechter, taken werden verdeeld en gaandeweg groeiden markt en open tuinen uit tot één samenhangend geheel.
Ook muziek kreeg een plek binnen het geheel, kleinschalig en zorgvuldig ingepast in de omgeving. “Soms was het maar één violist,” herinnert Anja zich, “maar dat maakte het juist bijzonder.”
Op het hoogtepunt deden zo’n twintig tuinen mee, ongeveer het maximum voor het concept. Vrijwilligers hoefden niet te worden gezocht; de betrokkenheid was groot. “Je werkte er maanden naartoe,” zegt ze. “En als mensen dan zeiden dat je tuin mooi was… ja, dat was het mooiste.”
“ Dat het nog steeds hetzelfde gevoel heeft, dat is misschien wel het mooiste ”
besluit Anja.
Meebewegen met de tijd
De geschiedenis van de markt leeft voort in een zorgvuldig bijgehouden archief van oude folders, plattegronden en notulen. Daarin is mooi te zien hoe een kleinschalig initiatief in de afgelopen veertig jaar is uitgegroeid tot een geliefd en professioneel georganiseerd evenement.
De dynamiek veranderde, het publiek groeide, maar de kern bleef onveranderd. Nog altijd werken tuineigenaren maandenlang toe naar dat ene weekend waarop hun tuin op haar mooist is. Nog altijd komen bezoekers voor bijzondere kwekers en unieke vondsten. Zo beweegt de markt mee met de tijd, zonder haar eigen karakter te verliezen.
Maar minstens zo belangrijk zijn de persoonlijke herinneringen, zoals bijvoorbeeld die ene Franse tuinvaas die Anja ooit kocht. “Ik vond hem zo mooi,” vertelt ze. “En de verkoopster eigenlijk ook. Ze had er bijna spijt van.” De vaas staat nog steeds bij haar thuis een stille herinnering aan een bijzonder moment.
De kracht van tuinieren
Voor Anja is tuinieren meer dan een hobby. Het brengt rust, creativiteit en verbondenheid.
“Het maakt je blij. Meer heb je eigenlijk niet nodig.”
Ook in een omgeving waar de natuur grillig kan zijn, blijft die aantrekkingskracht bestaan. Planten verdwijnen en komen terug, soms onverwacht. Maar zoals Anja het verwoordt: “Je kunt het niet helemaal naar je hand zetten. Je moet ook accepteren wat er wél groeit.” Juist daarin schuilt een zekere rust: niet alles hoeft maakbaar te zijn.
40 jaar later
Wat begon met een paar open tuinhekjes, is uitgegroeid tot een evenement dat niet meer is weg te denken uit de oude kern van Noordwijk: een markt die mensen samenbrengt, die inspireert en die verhalen doorgeeft.
